Choroby

Artykuły

Odczulanie – leczenie przyczyny a nie objawu


Odczulanie – leczenie przyczyny a nie objawu

Choć odczulanie (immunoterapia) jest nowoczesną, skuteczną i tanią metodą leczenia wielu schorzeń alergicznych, niestety nie jest powszechnie brane pod uwagę przez lekarzy leczących nawracające infekcje gardła, zatok, oskrzeli, uszu czy spojówek oczu. Wielu nie widzi potrzeby kierowania pacjenta na zabiegi odczulania i woli leczyć objawy alergii sterydami, lekami przeciwzapalnymi lub antybiotykami. Tymczasem odpowiednio wczesne odczulenie pacjenta jest tak skuteczne, że może trwale uleczyć z wielu typów alergii. Odczulanie jest najskuteczniejszą metodą zmniejszającą ryzyko astmy oskrzelowej u osób z alergicznym nieżytem nosa, a u osób z astmą alergiczną już rozpoznaną daje szansę na znaczne złagodzenie tej choroby.

Odczulanie to nie jeden zabieg. Polega ono na powtarzanym i systematycznym podawaniu alergenu (lub alergenów) w początkowo małych, a potem coraz większych dawkach, co – w sposób nie do końca jasny – powoduje zmianę odpowiedzi immunologicznej z nieprawidłowej (przy pomocy przeciwciał IgE) na prawidłową (z pomocą IgG i IgA). Pod wpływem odczulających szczepionek zmieniają także swoją nadmierną aktywność inne komórki biorące udział w procesie alergii - komórki tuczne, eozynofile, limfocyty Th2. Immunoterapia powoduje, że pacjent z atopią przestaje reagować na dany alergen w sposób nadmierny i nieprawidłowy. Zapobiega także rozszerzaniu się alergii na inne układy czyli tzw. „marszowi alergicznemu” („zaczęło się od przewlekłego kataru, potem pojawiły się zapalenia ucha i niedosłuch, a potem astma oskrzelowa”).

Do odczulania kwalifikuje lekarz o podwójnej specjalizacji – alergologii oraz jednej z wymienionych: pediatrii, dermatologii, pulmonologii laryngologii i chorób wewnętrznych. Wykonuje on kandydatowi szereg testów (testy punktowe i testy prowokacyjne), które potwierdzają czy odczulanie jest wskazane ( czy występuje wysoki poziom przeciwciał IgE na dany alergen). Odczulanie trwa zwykle 3 do 5 lat. Szczepionki odczulające podaje się jako wstrzyknięcia podskórne, śródskórne, doustnie i podjęzykowo oraz w postaci inhalacji, a ostatnio także poprzez bezpośrednie wstrzyknięcie do węzłów chłonnych.

Podanie szczepionki odbywa się zawsze w zakładzie opieki medycznej w obecności lekarza i sprzętu przygotowanego na wypadek wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego. Pacjent po podaniu szczepionki pozostaje pod obserwacją przez 60 minut. W przypadku uczulenia na kilka alergenów, dopuszczalne jest odczulanie maksymalnie trzech alergenów. Można podać dwie szczepionki jednego dnia, w odstępie min. 30 minut.

Reakcje anafilaktyczne (wstrząs) po szczepionkach zdarzają się bardzo rzadko. Przez około 6 do 8 godzin po zabiegu należy unikać wysiłku, przegrzania (opalania, gorącej kąpieli), alkoholu i ekspozycji na alergen.

Odczulanie nie jest polecane dzieciom poniżej 5 roku życia. Nie stosuje się go także u osób chorobami autoimmunologicznymi , nowotworami, zakażeniami, ciężką astmą niekontrolowaną przez leki, ani w czasie ciąży.

Odczulanie będzie nieskuteczne u osób z alergiami pokarmowymi, atopowym zapaleniem skóry czy oraz uczuleniem na pleśń, gdyż brakuje komercyjnych wystandaryzowanych alergenów do terapii, a wyniki leczenia innymi preparatami nie są satysfakcjonujące.

Nie bez znaczenia jest fakt, że odczulanie (immunoterapia swoista) jest relatywnie tanią metodą, w porównaniu do kosztów leczenia przewlekłego objawów alergii czy astmy. Jak podaje Biuletyn OIL w Rzeszowie 2006/4,odczulanie jest 2,5 razy tańsze od leczenia astmy przez pulmonologów i 5 razy tańsze od leczenia astmy przez lekarzy rodzinnych. Podobne dane dla krajów UE podaje Biała Księga Alergologii Europejskiej.

Na podst.
„Odczulanie- fakty i mity” Dr n.med. Danuta Myłek , Biuletyn nr 2006/4 - pismo Okręgowej Izby Lekarskiej w Rzeszowie
„Allergen-Specific Immunotherapy of Allergy and Asthma: Current and Future Trends” F.Spertini; Ch. Reymond; A.Leimgruber. Expert Review of Respiratory Medicine 2009;3(1):37-51