Choroby

Artykuły

Chronoterapia w zaburzeniach afektywnych


Chronoterapia w zaburzeniach afektywnych

Wiadomo od lat, że fototerapia jest skutecznym sposobem leczenia w sezonowej chorobie dwubiegunowej i jednobiegunowej, od niedawna zyskując także popularność w terapii innych schorzeń psychiatrycznych (np. bulimia) i neurologicznych (choroba Alzheimera).

Mniej powszechna jest świadomość faktu, że sama manipulacja rytmami dnia i nocy, a zatem ilością i jakością bodźców z zewnątrz (bez użycia światła o określonym natężeniu) wpływa znacząco na przebieg chorób afektywnych.

Z jednej strony u osób z zaburzeniami afektywnymi niezwykle ważna jest higiena snu - przestrzeganie regularnego rytmu snu i czuwania. Zarywanie nocy i spanie w środku dnia mają udowodnione działanie depresjogenne (sprzyjające depresji).

Z drugiej strony wyniki badań ostatnich lat przekonują o tym, że pewne zmiany w dobowym rytmie snu i czuwania mogą mieć także działanie lecznicze. Powstała w ten sposób nowa gałąź psychiatrii i psychologii klinicznej – choronoterapia (Chronos - gr. - czas).

Wiadomo na przykład, że najbardziej wartościowy sen, sprzyjający tworzeniu się nowych połączeń między neuronami ma miejsce w pierwszej połowie nocy. Natomiast wczesne budzenie pacjenta 1-3 razy w tygodniu (dawniej zwane „deprywacją snu”, obecnie bardziej pozytywnie nazwane terapią wczesnego budzenia - „wake therapy”,) ma wyraźne działanie przeciwdepresyjne.

W wydanym w 2009 roku podręczniku „Chronoterapia w Zaburzeniach Afektywnych” autorstwa Anne Wirz-Justice, omówione jest terapeutyczne wpływanie na rytmy snu i czuwania w leczeniu dużej depresji, depresji poporodowej, ADHD i in. Włączenie - poza lekami – pewnych zasad codziennego funkcjonowania regulujących ilość i rodzaj bodźców w określonych porach doby, niezwykle usprawnia leczenie tych zaburzeń.

Absolutnie nie należy jednak eksperymentować samodzielnie ze skracaniem snu – niewłaściwe skracanie snu może nie tylko pogłębić depresję, ale także sprzyjać innym chorobom – nadwadze czy rozwojowi nadwrażliwości na ból.

Niestety wiedza na temat chronoterapii nie jest powszechna wśród klinicystów. Tymczasem metoda ta, udokumentowana licznymi badaniami prowadzonymi od 30 lat, zasługuje na powszechniejsze zastosowanie w praktyce.

Jeśli chcesz sprawdzić swój rytm biologiczny, możesz wykorzystać jeden z przetłumaczonych z j.angielskiego kwestionariuszy na polskiej wersji strony Centrum Terapii Środowiskowej http://cet.org/pl/index.html Możesz wydrukować go i przedstawić swojemu lekarzowi podczas kolejnej wizyty.

Na podst. Book Review Acta Psychiatrica Scandinavica 2010: 122: 86