Choroby

Artykuły

Powysiłkowy skurcz oskrzeli


Powysiłkowy skurcz oskrzeli

Powysiłkowy skurcz oskrzeli, astma wysiłkowa określają przejściowy skurcz oskrzeli, do którego dochodzi w trakcie lub po intensywnym wysiłku fizycznym. Termin „astma wysiłkowa” rezerwuje się dla chorych, u których astma ma charakter przewlekły i objawy pojawiają się pod wpływem wysiłku, natomiast „powysiłkowy skurcz oskrzeli” określa pogorszenie czynności płuc po wysiłku u osób bez cech astmy przewlekłej.

Aby rozpoznać powysiłkowy skurcz oskrzeli należy wykazać obniżenie natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) po wykonaniu wysiłku fizycznego o co najmniej 10% (niektórzy uważają, że o15%) w stosunku do wartości sprzed wysiłku. Największe nasilenie skurczu oskrzeli występuje pomiędzy 3 a 10 minutą po zakończeniu wysiłku fizycznego.

Obecnie uważa się, ze przyczyną powysiłkowego skurczu oskrzeli jest wysuszenie dróg oddechowych w czasie przyspieszonego oddychania w trakcie wysiłku, na które nakłada się oziębienie śluzówki, a następnie gwałtowne jej ocieplenie po zakończeniu wysiłku. Prowadzi to do zwiększenia wydzielania śluzu i obrzęku śluzówki.

Częstość występowania powysiłkowego skurczu oskrzeli w ogólnej populacji wynosi około 12–15%, jest natomiast o wiele wyższa u sportowców, zwłaszcza uprawiających sporty zimowe (50-70%) takie jak: przykład narciarstwo, łyżwiarstwo, biegi długodystansowe. Uważa się, że, że zwiększona zapadalność na astmę wysiłkową u sportowców wiąże się z przyspieszonym oddechem, a co za tym idzie z większą ekspozycją na zanieczyszczenia i alergeny w powietrzu (sporty letnie) , a także suche i zimne powietrze (sporty zimowe).

U osób z astmą poprawa kontroli astmy pomoże wyeliminować powysiłkowy skurcz oskrzeli. U osób bez astmy czasami zalecane jest przyjmowanie leków rozszerzających oskrzela – krótkodziałających beta-mimetyków na 15 min przed planowanym wysiłkiem lub długodziałających beta-mimetyków i antyleukotrienów odpowiednio wcześnie.

Niefarmakologiczne zapobieganie powysiłkowemu skurczowi oskrzeli jest takie samo u osób z astmą jak i bez astmy. Zalecane jest:

  • na około godzinę przed właściwym wysiłkiem wykonanie 10-15 minutowej, naprawdę intensywnej rozgrzewki
  • oddychanie przez nos podczas wysiłku lub/i zakrywanie ust na zimnym powietrzu
  • unikanie gwałtownego przerywania wysiłku - stopniowe zmniejszanie intensywności wysiłku aż do jego zakończenia
  • unikanie szybkiego ogrzania dróg oddechowych po wysiłku.
Na podst. „Powysiłkowy skurcz oskrzeli” K.Hildebrand Pneumonol. Alergol. Pol. 2011; 79, 1: 39–47