Choroby

Artykuły

Idzie wiosna – znów będą żądlić... !


Idzie wiosna – znów będą żądlić... !

Użądlenia owadów błonkoskrzydłych (to rząd owadów do którego zaliczają się pszczoły, osy, mrówki, komary, szerszenie, muchy, meszki i in.) mogą wywołać prawidłową reakcję miejscową, dużą reakcję miejscową, reakcję toksyczną i reakcje nietypową.

Za prawidłową reakcję miejscową uważa się odczyn poniżej 10 mm utrzymujący się krócej niż 24 godziny. Czasem odczyn jest większy i utrzymuje się ponad dobę – jest to tzw. ”duża reakcja miejscowa” występująca u 2,4 - 26% ogólnej populacji, 19% dzieci i 38% pszczelarzy. Nie wymaga ona agresywnego postępowania medycznego, poza szczególną sytuacją użądlenia w okolice głowy, szyi, czy jamy ustnej, kiedy szybko narastający obrzęk może doprowadzić do ostrej niedrożności dróg oddechowych. W takim wypadku należy szybko sprowadzić pomoc medyczną lub udać się do szpitala, ponieważ może okazać się konieczne podanie leków dożylnych, a nawet intubacja tchawicy (wprowadzenie rurki do oddychania przez krtań do tchawicy).

Ogólnoustrojowa reakcja anafilaktyczna występuje (według różnych źródeł) z częstością 0,3 – 7,5% w populacji ogólnej, u pszczelarzy w 14 - 43%, u dzieci 0,15 - 0,3% . Objawia się ona świądem, pokrzywką, może wystąpić też nagła biegunka i wymioty, a w krytycznych przypadkach wstrząsu anafilaktycznego skurcz krtani i oskrzeli i dramatyczny spadek ciśnienia, aż do zatrzymania akcji serca włącznie. Za dawkę śmiertelną dla dziecka uważa się 500 użądleń przez pszczołę.

Reakcje nietypowe pojawiają się zwykle po wielokrotnych gromadnych użądleniach. Ujawniają się najczęściej po upływie kilku godzin lub dni od użądlenia w postaci nietypowego zapalenia nerwów (także wzrokowego) , napadów padaczkowych lub objawów psychotycznych, zespołu nerczycowego, skaz krwotocznych.

Przy pierwszej uogólnionej reakcji uczuleniowej (nawet niezbyt groźnej) należy zgłosić się do ośrodka diagnostycznego na badania w ciągu 3-6 tygodni od użądlenia. W ośrodku będą przeprowadzone badania na uczulenia krzyżowe, udzielona informacja na temat postępowania w razie kolejnego użądlenia, przepisane leki na wypadek konieczności natychmiastowego użycia.

Osoby z uczuleniem na jad owadów powinny być świadome możliwości uczuleń krzyżowych. Uczulenie na jad komarów, zapewne doprowadzi do uczulenia na jad tzw. „meszek” i odwrotnie. Uczulenie na jad osy – do uczulenia na jad szerszenia.

Osoby uczulone na jad owadów błonkoskrzydłych powinny starać się ograniczać ryzyko użądlenia:

  1. unikać przebywania w okolicy, gdzie mogą być owady np. kwitnące łąki i sady, sady w okresie opadania owoców na ziemię, targowiska z dojrzałymi.
  2. zamykać szczelnie pojemniki z żywnością, kubły na śmiecie
  3. nie pić z otwartych puszek i butelek, nie jeść żywności pozostawionej na zewnątrz lodówki
  4. nie chodzić boso
  5. pamiętać, że ostry zapach potu, dezodorantów i perfum przyciąga owady
  6. ubierać kolory stonowane, beżowe, zielone – ostre kolory przyciągają owady
  7. w okolicach lub porach roku zwiększonej ekspozycji na owady ubierać długie spodnie, kapelusze, rękawiczki


W razie użądlenia:
  1. natychmiast oddalić się co najmniej 50 m – mogą pojawić się inne owady (w razie ataku gromadnego zasłaniać głowę i usta)
  2. usunąć prawidłowo i jak najszybciej żądło. Im dłużej żądło znajduje się w skórze, tym większa dawka uwolnionego jadu i ostrzejsze reakcje uczuleniowe. Żądło należy usuwać poprzez podważenie, a nie chwytanie obustronne palcami lub pensetą (to mogłoby spowodować dalsze wyciśnięcie jadu do tkanek)
  3. nie przebywać samotnie – po znalezieniu się w czyimś towarzystwie natychmiast położyć się z nogami uniesionymi do góry;
  4. przyłożyć lód lub opłukać miejsce użądlenia wodą
  5. jeśli użądlenie nastąpiło w kończynę – założyć opaskę uciskową powyżej miejsca użądlenia (na max. 2 godz) i unieść kończynę, jeśli w jamę ustną – ssać lód lub płukać usta zimną wodą w drodze do szpitala
  6. nosić przy sobie i zaaplikować leki do natychmiastowego podania w razie użądlenia (lek przeciwhistaminowy, doustny steryd, adrenalina w ampułkostrzykawce, lek rozszerzający oskrzela) – leki te wymagają instruktażu od lekarza co do kolejności i sposobu podania.


Chcesz wiedzieć, czy Twoje dziecko, które po użądleniu owada miało objawy typu pokrzywka, obrzęk, duszność - wymaga dalszej diagnostyki? Skontaktuj się telefonicznie z Dr Joanną Lange ze Szpitala Dziecięcego w Warszawie przy ul.Żwirki i Wigury 53 pod numerem 22 317 94 19 , powiedz że dzwonisz z TacyJakJa.pl. W czasie rozmowy dowiesz się więcej....

Na podst. „ Program opieki nad chorymi z nadwrażliwością na jady owadów błonkoskrzydłych…” E.Cichocka-Jarosz, J.Lange, G.Lis ; Alergia, Astma, Immunologia t.13. , nr 1/ marzec/ 2008