Choroby

Artykuły

Leki przeciwpadaczkowe a ryzyko złamań kości


Leki przeciwpadaczkowe a ryzyko złamań kości U osób z osteoporozą ( a więc obniżoną gęstością kości, często nasilającą się po okresie menopauzy/andropauzy) występują często charakterystyczne złamania „samoistne” (nie związane z urazem) w typowych miejscach: złamanie kości promieniowej (nadgarstka), złamanie szyjki kości udowej, pęknięcia żeber.

Opublikowane w styczniu 2011 kanadyjskie badanie wykazuje, że aktualne przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych przez osoby po 50 roku życia zwiększa ryzyko samoistnych złamań kości.

Znane są w piśmiennictwie medycznym doniesienia o prawdopodobnym związku między przyjmowaniem leków przeciwpadaczkowych u osób w sile wieku, a zwiększonym ryzykiem złamań. Badanie kanadyjskie jest jednak pierwszym badaniem na tak olbrzymią skalę (ponad 63 tysiące badanych !!!), przeprowadzonym według obowiązujących obecnie zasad.

Jest to badanie populacyjne, które uwzględnia czynniki socjo-demograficzne i etniczne, stany chorobowe i problemy zdrowotne indywidualnych osób, obejmuje bardzo dużą grupę badanych, w tym odpowiednio dużą grupę kontrolną, oddzielną do każdego typu złamania.

Badanie analizuje dane 15 792 osób, u których pomiędzy kwietniem 1996 a marcem 2004 wystąpiło złamanie kości promieniowej (nadgarstka) , szyjki kości udowej (biodra) lub żeber nie związane z urazem. Każda osoba ze złamaniem była porównywana z odpowiednimi przypadkami z trzech grup kontrolnych (bez złamań nadgarstka , bez złamania kości udowej lub bez złamania żebra) pasującymi pod względem płci, wieku, rasy i chorób współistniejących ( w sumie grupę kontrolną stanowiło 47 289 osób!)

Uzyskane wyniki wskazują, że większość starszych leków przeciwpadaczkowych – z wyjątkiem kwasu walproinowego - podnosi ryzyko „samoistnych” złamań po 50 roku życia. W badaniu znalazło się mało osób stosujących nowoczesne leki (lamotriginę, pregabalinę, topiramat), ponieważ badanie dotyczyło danych z 1994-2004 roku – przypadki te zostały one ujęte w jedną grupę jako „Inne leki” (patrz tabela niżej) .

Iloraz szans dla wystąpienia złamania wahał się od wartości niskich dla klonazepamu (1,24) do wysokich dla fenytoiny (1,94).

Table. Ryzyko złamania u przyjmujących aktualnie leki przeciwpadaczkowe

Lek Iloraz szans (95% CI)
Carbamazepina 1.81 (1.46 – 2.23)
Clonazepam 1.24 (1.05 – 1.47)
Gabapentin 1.49 (1.10 – 2.02)
Phenobarbital 1.60 (1.16 – 2.19)
Phenytoina 1.91 (1.58 – 2.30)
Kwas Valproinowy 1.10 (0.70 – 1.72)
Inne leki przeciwpad. 1.65 (1.0 to 2.56)
Co najmniej dwa leki razem 2.97 (2.26 – 3.89)

CI = confidence interval

Możliwe, że wyżej wymienione leki przeciwpadaczkowe poprzez aktywowanie enzymów wątrobowych ( układ cytochromu C450) przyspieszają rozpad witaminy D i zaburzają wchłanianie wapnia. To wyjaśniałoby dlaczego kwas walproinowy nie podnosi ryzyka złamań – jego działanie na enzymy wątrobowe jest raczej hamujące i być może w tym mechanizmie nie zaburza gospodarki witaminą D i wapniem.

W badaniu zabrakło informacji na temat przyjmowania preparatów wapnia i witaminy D oraz badań gęstości kości (densytometrii) .

Leki przeciwpadaczkowe są obecnie uznane za czynnik ryzyka złamań osteoporotycznych” – podsumowała Dr. Natalie Jette, Profesor Neurologii na Uniwersytecie w Calgary- “ Lekarze przepisujący leki przeciwapdaczkowe osobom po 50 roku życia powinni zoptymalizować profilaktykę osteoporozy (zalecając odpowiednią, bogatą w wapń i witaminę D dietę, ruch i ćwiczenia fizyczne, aktywujące odbudowę kości, odstawienie nikotyny), a także monitorować densytometrię kości i w razie wystąpienia cech osteoporozy rozważyć leczenie hamujące spadek gęstości kości”.

Prawdą jest także, ze podobne badanie należałoby zaprojektować z udziałem nowszych leków z tej grupy: lamotryginy, topiramatu, pregabaliny, aby ocenić czy i te leki (coraz powszechniej obecnie stosowane) mają podobny wpływ na ryzyko złamań.

Na podst. Archives of Neurology 2011;68:107-112.