Choroby

Artykuły

Jak podawać dziecku hormon wzrostu – cz.II


Jak podawać dziecku hormon wzrostu – cz.II TacyJakJa.pl (TJJ) : Panie Profesorze, Jak szybko należy podawać hormon wzrostu, aby nie było siniaków, mniej bolało i nie marnowała się ani kropelka cennego leku?

Prof. Andrzej Wiśniewski (A.W) :
A to jest właśnie zadanie wstrzykiwacza! Początkowo to były proste urządzenia, dziś są coraz bardziej naszpikowane elektroniką, a nawet wręcz naśladują najnowsze trendy w komunikacji osobistej, czyli iphony ! I nie chodzi o to by ścigać się z modą na gadżety! Wstrzykiwacze najnowszej generacji nie tylko dokładnie dawkują lek, ale także zapamiętują kiedy, o której godzinie i ile leku podano (w czasie wizyty lekarz to wszystko sprawdzi!). W niektórych nowoczesnych wstrzykiwaczach można dobierać głębokość podawania leku i szybkość z jaką leku zostanie podany do tkanek. Dzięki takim rozwiązaniom zastrzyk nie jest bolesny, lek dawkowany prawidłowo i ekonomicznie, a obawy o jakość wchłaniania z tkanek niewielkie. Jednym słowem dziś już właściwie nie pytamy jak szybko podawać lek, gdyż nie zależy to od nas samych, od naszego wyczucia i precyzji w manipulowaniu tłokiem strzykawki. O tym jak lek będzie przesuwany z ampułki do tkanek decyduje ustawienie odpowiednich parametrów urządzenia do podawania GH, czyli wstrzykiwacza.

TJJ: Jakie objawy niepożądane mogą pojawić się bezpośrednio po zastrzyku hormonu wzrostu i jak sobie z nimi radzić?

A.W:
Jak już mówiłem niepożądane objawy po podaniu leku – ból, szczypanie, zaczerwienienie skóry – zdarzają się rzadko. Najczęściej to reakcja na substancje stabilizujące hormon wzrostu. W każdym takim przypadku należy natychmiast powiadomić lekarz prowadzącego leczenia i ustalić z nim dalsze postępowanie. Pamiętajmy, że nasz lekarz rodzinny, choćby był najlepszym specjalistą, ma zazwyczaj skromne doświadczenie w stosowaniu GH. A wobec tego tylko rozmowa z lekarze endokrynologiem. Warto też upewnić się czy reakcja na zastrzyk nie jest wyłącznie skutkiem lęku dziecka przed kłuciem. Jeśli miejsce zastrzyku nie jest zaczerwienione, ani obrzęknięte, a dziecko mówi o silnym bólu, to może próbuje w ten sposób uniknąć kolejnego zastrzyku. A wobec tego to my „nawaliliśmy”! Nie rozmawialiśmy dostatecznie z dzieckiem, nie wyjaśniliśmy, nie włączyliśmy dziecka w leczenia!

TJJ: Czy opuszczenie kilku dawek dziennych , np. z powodu wycieczki szkolnej, ma znaczenie dla kuracji ? Czy to prawda, że można opuścić w wyjątkowych sytuacjach jeden zastrzyk, ale wtedy dawkę trzeba podzielić i dodać do kolejnych/poprzednich dni, aby dawka tygodniowa się zgadzała. ?

A.W:
Tak, leczenie GH trwa latami i staje się częścią codziennego życia, a jednocześnie nie może wypaczać życia młodego pacjenta. Nie ma najmniejszego powodu aby z powodu zastrzyku uczeń nie pojechał z kolegami na wycieczkę, nie poszedł do kina, na mecz! Młodzież, a nawet dzieci szybką uczą się sposobu podawania leku, często sami wykonują sobie zastrzyki, a wobec tego sa całkowicie samodzielni. Mogą zabrać lek na wycieczkę czy obóz, oczywiście opiekunowie musza o wszystkim wiedzieć, a sposób przechowywania leku ustalony i pewny! Opuszczenie jednej dawki nie będzie miało żadnego znaczenia dla wzrastania jeśli nastąpi po kilku miesiącach leczenia, i oczywiście jeśli zdarzać się będzie sporadycznie. W takich sytuacjach opuszczona dawkę można podzielić na 2 – 3 kolejne dni. Ale tylko jeśli uda się łatwo to zrobić i nie spowoduje zbyt dużego zamieszania w dawkowaniu leku: kolejne zastrzyki powinny zawierać tyle leku, aby pełna ampułka dzieliła się równo. Jeśli wyrównywanie dawki ma spowodować kłopoty z równym podziałem ampułki, to najczęściej nie warto się trudzić, gdyż dla wzrastania brak jednego zastrzyku raz na kilka miesięcy nie ma żadnego znaczenia. Ale podkreślam raz na kilka miesięcy, sporadycznie!

TJJ: Jak długo hormon wzrostu może bezpiecznie przebywać poza lodówką?

A.W:
Każdy producent wyznacza termin, powie o tym lekarz szkolący nas w podawaniu GH. Ta informacja zawarta jest także w ulotce dołączonej do każdego opakowania leku. Są preparaty, które stale powinny być przechowywane w chłodzie, a inne tolerują nieco wyższe temperatury. Warto pamiętać, że leku nie wolno zamrażać! Nie powinno się równocześnie wpadać w panikę w przypadku awarii prądu. Od pewnego czasu pogoda w Polsce jest kapryśna – powodzie, wichury! W takich sytuacjach trzeba dawać sobie radę. Jeśli lodówka nie działa, to o ile nie będzie otwierana zachowa chłód i właściwe warunki przechowywania GH. Jeśli brak prądu przedłuża się poszukajmy torbę izotermiczną, opakujmy szczelnie lek i umieśćmy w najchłodniejszym miejscu w domu.

TJJ: Czy są już preparaty termostabilne?

A.W:
Tak, niektóre preparaty mogą być przechowywane poza lodówką. Jednak nie w pełnym słońcu, nie przy grzejnikach, kuchniach i innych źródłach ciepła. W Polsce o zakupie leku decyduje najniższa cena leku, a nie sposób przygotowania preparatu GH z myślą o zachowaniu jak najlepszej jakości życia pacjenta. A wobec tego preparat jaki zostanie wydawany ze szpitalnej apteki bierzemy nie pytając o to na ile ułatwia codzienne życie dziecka. I zawsze wobec tego trzeba sprawdzić ja ten lek powinien być przechowywany!

TJJ: Dziękujemy za rozmowę

Przeczytaj też: Jak podawać hormon wzrostu cz.I