Choroby

Artykuły

Czy leczenie hormonem wzrostu przynosi oczekiwane efekty?


Czy leczenie hormonem wzrostu przynosi oczekiwane efekty?

Leczenie hormonem wzrostu (GH) u dzieci z niedoborami wzrostu stosowane jest już od kilkudziesięciu lat. Rozpoczęcie leczenia rozbudza zwykle duże nadzieje u dziecka i jego rodziców, którzy oczekują spektakularnego przyspieszenia szybkości wzrastania i osiągnięcia akceptowalnej końcowej wysokości ciała. Niestety nie zawsze rozpoczęcie terapii hormonem wzrostu gwarantuje dobre efekty. Część dzieci wymaga indywidualnego dopasowania dawki, zdążają się takie, które nie reagują w ogóle na leczenie (tzw. non-responders).

Możliwość wczesnej oceny skuteczności leczenia hormonem wzrostu jest bardzo ważna z dwu powodów: po pierwsze pozwala na ocenę i ewentualne skorygowanie dobranej dawki hormonu wzrostu – a więc zwiększenie dawki u słabiej odpowiadających na terapię, a uniknięcie zawyżania dawki u bardziej wrażliwych na lek.
Po drugie, wczesna ocena skuteczności leczenia hormonem wzrostu umożliwia szybkie wyodrębnienie pacjentów, którzy wcale nie odpowiadają na stosowaną terapię. Nie chodzi tutaj tylko o wysokie koszty leczenia, ale przede wszystkim o nie narażanie dziecka na możliwe działania niepożądane leku, który u niego nie zadziałał i o niepotrzebne rozbudzanie nadziei.

Do oceny skuteczności leczenia hormonem wzrostu służą matematyczne modele predykcji (przewidywania) - skomplikowane wzory matematyczne, które uwzględniają się wiek, płeć dziecka, etap dojrzewania płciowego, wzrost rodziców, wydzielanie hormonu wzrostu w testach stymulacyjnych, stężenie IGF1, poziom biochemicznych markerów obrotu kostnego (substancji uwalnianych podczas wzrostu kości). Wyliczenia te pozwalają przewidzieć odpowiedź danego dziecka na pierwsze lata leczenia hormonem wzrostu, a także efekt końcowy terapii.

Na podstawie badań wiadomo, że na leczenie hormonem wzrostu najlepiej odpowiadają dzieci z prostą somatotropinową niedoczynnością przysadki, z bardzo dużym niedoborem hormonu wzrostu, w wieku przed rozpoczęciem dojrzewania płciowego. U nich ważnym elementem przewidującym końcowy wynik terapii jest szybkość wzrastania w pierwszych trzech miesiącach od rozpoczęcia leczenia. U pacjentów w okresie dojrzewania płciowego efekt wzrostowy można przewidzieć obserwując stężenie fosfatazy alkalicznej (jeden z markerów obrotu kostnego) w surowicy krwi po trzech pierwszych miesiącach leczenia hormonem wzrostu.

Przewidywanie skuteczności leczenia to ważna informacja dla rodziców, która – w przypadku niskiej skuteczności terapii - pozwala na wczesne przyjęcie odpowiedniego podejścia psychologicznego do dziecka.

Na podst. „Przydatność markerów obrotu kostnego dla oceny efektów leczenia i indywidualizacji terapii hormonem wzrostu u pacjentów z somatotropinową niedoczynnością przysadki” E. Witkowska-Sędek, A..M. Kucharska, A. Majcher - Endokrynologia Pediatryczna Tom. 10/2011 Nr 1(34)