Choroby

Artykuły

Testy oceniające wydzielanie hormonu wzrostu


Testy oceniające wydzielanie hormonu wzrostu

W tym artykule omawiamy krótko testy oceniające wydzielanie hormonu wzrostu (GH) przez przysadkę, jakim poddawane są dzieci z niedoborem wzrostu w celu określenia czy wydzielanie GH jest prawidłowe.

Hormon wzrostu wydzielany jest przez przysadkę w sposób cykliczny i dodatkowo pulsacyjny. Zwykłe oznaczenie jego poziomu przez jednorazowe pobranie krwi dziecka jest zupełnie niemiarodajne: w okresach pomiędzy pulsami wydzielniczymi jest bardzo niskie i może być nieoznaczalne w badaniach laboratoryjnych.

Dlatego wykonuje się tzw. profile wydzielania GH – czyli oznaczenia poziomu GH co 20-30 min przez kilka godzin. Wiadomo, że od 70 do 80% GH wydziela się w godzinach nocnych, a szczyt wydzielania przypada w czasie 1–2 godziny po rozpoczęciu fazy snu głębokiego. Test nocny wymaga pełnej, całodobowej hospitalizacji pacjenta, wykonuje się go pobierając próbki krwi (przez raz założony do żyły wenflon) co 20-30 minut przez okres 2 lub 6 godzin od chwili zaśnięcia dziecka.

Test nocny, może wykryć zaburzenia spontanicznego wydzielania GH, jednakże w międzynarodowych rekomendacjach nie jest uznawany za miarodajną procedurę przesiewową. Jego prawidłowy wynik nie zwalnia od dalszej diagnostyki w kierunku niedoboru GH - zalecane jest wykonywanie tzw. testów stymulacyjnych.

Polegają one na podaniu leku (np. insulina/glukagon, klonidyna, L-Dopa, insulina z argininą), który stymuluje przysadkę i podwzgórze do wyrzutu „rezerwy” hormonu wzrostu. Testy te zatem określają prawidłowe działanie dwu gruczołów związanych z produkcją GH. Nieprawidłowa odpowiedź na test stymulacyjny świadczy o defekcie w przysadce lub (rzadziej w podwzgórzu) ; aby określić gdzie dokładnie, należałoby wykonać test stymulacyjny z zastosowaniem biosyntetycznego GHRH (somatoliberyny). Jednak z punktu widzenia lekarza-praktyka określenie miejsca defektu nie ma znaczenia w 99% przypadków – leczenie jest podobne. W procesie kwalifikacji do bezpłatnego leczenia hormonem wzrostu w Polsce konieczne jest wykazanie obniżonego wydzielania GH, tzw. wartości szczytowej wyrzutu GH poniżej 10 ng/ml (20 mU/ml) w dwóch testach stymulacyjnych, wykonanych z zastosowaniem różnych bodźców wydzielniczych.

Testy stymulacyjne, mimo iż są obecnie podstawowymi testami w diagnostyce niedoboru GH, nie wykluczają jednak występowania zaburzeń spontanicznego rytmu i amplitudy wydzielania GH bez stymulacji. Dlatego też badania profilu dobowego wydzielania GH nadal mają rację bytu.

Na podst.
„Analiza powtarzalności oraz miarodajności nocnego profilu wydzielania hormonu wzrostu (GH) jako badania przesiewowego w diagnostyce niedoboru GH u dzieci” J.Smyczyńska i wsp. .Endokrynologia Pediatryczna Tom. 9/2010 Nr 3(32)

„Test wysiłkowy i test oceny nocnego wydzielania hormonu wzrostu w diagnostyce dzieci z niedoborem wzrostu”- Maciej Hilczer Endokrynol. Ped., vol. 9/2009, Suplement nr 129

„Przydatność testów stymulacyjnych z GHRH oraz z GHRH i argininą w diagnostyce somatotropinowej niedoczynności przysadki” M. Obara-Moszyńska, M. Niedziela Endokrynol. Ped., vol. 9/2009, Suplement nr 1