Choroby

Artykuły

Jakie szanse na znalezienie pracy ma osoba chorująca psychicznie?


Jakie szanse na znalezienie pracy ma osoba chorująca psychicznie?

Chorujący psychicznie stanowią najliczniejszą w Polsce grupę osób, które nigdy nie pracowały zawodowo, także w porównaniu z innymi grupami niepełnosprawnych bez upośledzenia umysłowego. Według badania sfinansowanego przez PFRON 37% osób chorujących psychicznie nigdy w swoim zyciu nie pracowało.
Przyczyny tego stanu rzeczy upatruje się zarówno w negatywnym nastawieniu pracodawców, jak i w nieodpowiednim systemie rehabilitacji i edukacji zawodowej.
W Polsce ograniczenia środków na opiekę psychiatryczną są tak dalekie, że można mówić nie tylko o braku rozwoju opieki psychiatrycznej, ale nawet o jej regresie. 80% skromnych środków przeznaczonych na opiekę psychiatryczną pochłonęło w 2010 roku samo lecznictwo stacjonarne. Taki konserwatywny sposób alokacji środków dodatkowo uniemożliwia prowadzenie środowiskowych programów reaktywacji zawodowej chorujących psychicznie oraz edukacji pracodawców.

W badaniu przeprowadzonym w 2007 roku ( przez CBOS na zlecenie Małopolskiej Filii Sekcji Psychiatrii Środowiskowej i Rehabilitacji PTP, oraz Pracowni Psychiatrii Środowiskowej Katedry Psychiatrii UJ CM, a także Instytutu Socjologii UJ w ramach Partnerstwa na Rzecz Rozwoju – Krakowska Inicjatywa na Rzecz Gospodarki Społecznej COGITO) - 76% osób chorujących psychicznie uważa, że pracodawcy nie chcą zatrudniać osób, które przeszły kryzys psychiczny. W związku z tym 70% respondentów jest zdania, że w trakcie starań o pracę należy ukrywać fakt choroby. Taka postawa opiera się głównie na własnym doświadczeniu – jedna trzecia badanych automatycznie uzyskiwała odmowę zatrudnienia po ujawnieniu swojej choroby.

Badanie, którego wyniki opublikowano numerze 1/2011 Psychiatrii Polskiej objęło ogólnopolską, reprezentatywną grupę 503 pracodawców małych i średnich przedsiębiorstw i polegało na udzieleniu odpowiedzi zamkniętych (czyli „tak” lub ”nie” ) na 26 pytań. Jedynie 33,4% polskich pracodawców biorących udział w badaniu miało osobisty kontakt (znajomi, rodzina) z chorobą psychiczną, a tylko 6,8%, kiedykolwiek współpracowało z osobami chorującymi psychicznie na gruncie zawodowym.

W opinii 56,4% polskich przedsiębiorców fakt przebycia choroby psychicznej ogranicza zdolność do wykonywania pracy zarobkowej. Prawie 80% pracodawców uważa, ze osoba chorująca psychicznie będzie często przebywać na zwolnieniach i jest to główny argument przeciw zatrudnianiu jej w przedsiębiorstwie.

64,2% pracodawców zażądałoby od kandydata, którzy w toku rekrutacji ujawnialiby, iż leczył się psychiatrycznie zaświadczenia lekarskiego, a aż 24,5% pracodawców od razu przerwałoby proces rekrutacji, traktując fakt leczenia psychiatrycznego jako wystarczający powód do odmowy zatrudnienia.

Większość pracodawców dopuszczających myśl o zatrudnieniu osoby leczącej się psychiatrycznie wymaga, aby w umowie o pracę znalazły się pewne szczegółowe zapisy: 55,1% podkreśla konieczność zamieszczenia zapisów o zatrudnieniu pod nadzorem , 42,6% o ograniczonym zakresie obowiązków oraz 37,5% o możliwości wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę .

10% pracodawców, gdyby odkryło fakt choroby psychicznej u zatrudnionego już pracownika podjęłoby decyzję o jego natychmiastowym zwolnieniu z pracy, a 60% skierowałoby pracownika na obowiązkowe badanie lekarskie. Zadziwia fakt, że tylko 12,1% pracodawców doceniało poprawę wizerunku firmy, jaką daje zatrudnienie osoby chorującej psychicznie.

44% przedsiębiorców zadeklarowało jednak chęć współpracy z trenerami pracy w tzw. modelu zatrudniania wspieranego.

Deklarowane w badaniu postawy to jedna strona medalu. Druga to realne wskaźniki zatrudnienia osób chorujących psychicznie.

Z badań przeprowadzonych przez Instytut Spraw Publicznych w 2006 roku wśród pracowników powiatowych urzędów pracy wynika, że 90,8% ofert pracy dla osób niepełnosprawnych pochodziło z sektora prywatnego, 8,9% z sektora publicznego i tylko 0,3% z sektora społecznego. A zatem to pracodawcy wolnego rynku, posądzani często o szykanowanie jednostek słabszych, okazali się najbardziej otwarci na zatrudnienie osób niepełnosprawnych z powodów choroby psychicznej. I wygląda na to, ze właśnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw należy szukać sojuszników dla programów reaktywacji zawodowej osób po kryzysie psychicznym.

Na podst. Psychiatria Polska 1/2011, tom XLV „Polscy pracodawcy wobec zatrudniania osób chorujących psychicznie” Hubert Kaszyński1, Andrzej Cechnicki