Choroby

Artykuły

SGA - urodzone za małe


SGA - urodzone za małe

SGA (Small for Gestational Age) to określenie zespołu cech dziecka, które urodziło się za małe w stosunku do wieku płodowego. A zatem nie chodzi o przedwcześnie urodzone dzieci – ale o dzieci, których masa ciała okazała się zbyt niska w stosunku do oczekiwanej w danym tygodniu ciąży. Masa urodzeniowa to bardzo ważny posag dla noworodka - niska masa urodzeniowa to główna przyczyna chorobowości i umieralności we wczesnym niemowlęctwie i dzieciństwie. Obecnie wiadomo także, że w późniejszych okresach życia niska masa urodzeniowa wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem choroby wieńcowej oraz udaru mózgu.

Przyczyny SGA mogą być różnorodne: zarówno matczyne ( wzrost matki po niżej 146 cm, choroby przewlekłe zwłaszcza układu oddechowego lub nerek, zakażenia i choroby w trakcie ciąży ), płodowe , ze strony łożyska, oraz środowiskowe ( zanieczyszczenia przemysłowe, chemiczne, niedożywienie) .

Już ponad dwa lata temu 42 ekspertów z całego świata, z dziedziny położnictwa, medycyny perinatalnej, neonatologii, pediatrii, endokrynologii dziecięcej oraz endokrynologii dorosłych, epidemiologii i farmakologii, opracowało wspólne stanowisko w sprawie postępowania z dziećmi SGA.
SGA zdefiniowano jako masę lub/i długość ciała mniejszą o dwa odchylenia SD (-2 SD).

Zgodnie z opinią Autorów Konsensusu dzieci SGA mają większe ryzyko:

  • zaburzeń rozwoju neurologicznego oraz intelektualnego
  • przetrwałego niskiego wzrostu, który dotyczy około 10% urodzonych z SGA
  • wystąpienia zaburzeń endokrynologicznych i metabolicznych, takich jak insulinooporność leżąca u podłoża zespołu metabolicznego oraz występujące w wieku dojrzałym: choroba wieńcowa serca i wylew krwi do mózgu
Ryzyko wystąpienia tych późnych powikłań w wieku dorosłym nie jest duże i maleje o 20% wraz ze zwiększeniem urodzeniowej masy ciała o 1 kg.

W dokumencie zalecono lekarzom położnikom dokładne określania wieku ciążowego, najlepiej na podstawie ultrasonograficznych pomiarów od I trymestru ciąży; lekarzom neonatologom dokładne pomiary masy ciała, długości ciała oraz obwodu głowy noworodka po urodzeniu. W przypadkach stwierdzonego SGA lub wyników granicznych, należy włączyć dziecko w program szczególnej obserwacji w ośrodkach referencyjnych specjalizujących się w zaburzeniach wzrastania, gdzie można dokonywać także wczesnej oceny neurorozwojowej, a także wykluczyć inne przyczyny niedoboru wzrostu. Badania długości ciała, masy ciała oraz obwodu głowy powinny być powtarzane co 3 miesiące w pierwszym roku życia, co 6 miesięcy w kolejnych latach życia.
Większość dzieci z SGA wyrównuje swój rozwój w okresie pierwszych dwu lat życia.

Jednak 10% z nich pozostaje nadal niskorosła. Mimo iż dzieci te nie mają niedoboru hormonu wzrostu, podobnie jak w innych zaburzeniach wzrastania, które nie są spowodowane niedoborem hormonu wzrostu (zespół Turnera, przewlekła choroba nerek, zespół Williego i Prasera) stosuje się u nich hormon wzrostu w dawce , która 2-3 - krotnie przekracza dawkę wyrównującą niedobór (0,25-0,5 mg inaczej 0,7-1,5 IU/kg/tydzień).

Ponieważ hormon wzrostu stosuje się u dzieci SGA od niedawna, nie ma danych czy kilkuletnie (aż do zakończenia wzrastania) - stosowanie hormonu wzrostu dzieci i młodzieży SGA zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń metabolicznych w późniejszym wieku lub procesu nowotworzeni w wieku dorosłym. Nie można jednak takiej ewentualności wykluczyć i trzeba mieć to na uwadze.

Na podst. Consensus statement: Management of the Child Born Small for Gestational Age through to Adulthood: A Consensus Statement of the International Societies of Pediatric Endocrinology and the Growth Hormone Research Society. P. E. Clayton, S. Cianfarani, P. Czernichow, G. Johannsson, R. Rapaport, A. Rogol The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2007; 92 (3): 804-810

Dziecko urodzone za małe w stosunku do wieku płodowego - postępowanie do czasu osiągnięcia dorosłości. Dr hab. med. Jerzy Starzyk. Medycyna Praktyczna Pediatria 1/2009