Choroby

Artykuły

Ketamina – lek stosowany w narkozie – pomaga w uzyskaniu remisji lekoopornej depresji ?


Ketamina – lek stosowany w narkozie – pomaga w uzyskaniu remisji lekoopornej depresji ?

Depresja lekooporna występuje u około 15% chorych z tzw. „dużą” depresją. Na ogół przyjmuje się, że z opornością na leczenie mamy do czynienia, gdy u pacjenta nie udaje się uzyskać przynajmniej 50% redukcji nasilenia objawów depresyjnych po przeprowadzeniu przynajmniej 2 kuracji właściwym lekiem przeciwdepresyjnym, podawanym we właściwej dawce przez wystarczający okres czasu. Skuteczność elektrowstrząsów wskazanych w tej sytuacji wynosi 50%. W przypadku niepowodzenia kuracji elektrowstrząsowej nie ma wielu alternatywnych możliwości leczenia. Dlatego bardzo interesujące wydają się być najnowsze badania, które sugerują, że podawanie ketaminy w postaci wlewów dożylnych może przynieść poprawę.

Ketamina to lek stosowany przez anestezjologów w znieczuleniu ogólnym ( wprowadzeniu do znieczulenia i pełnym znieczuleniu), w dawkach potrzebnych do wywołania znieczulenia wywołuje specyficzny rodzaj narkozy zwany "narkozą dysocjacyjną" lub "anestezją zdysocjowaną". Polega ona na selektywnym hamowaniu niektórych struktur Ośrodkowego Układu Nerwowego (utratę przytomności) z pobudzeniem innych (katalepsja, ruchy gałek ocznych, halucynacje). Posiada także działanie przeciwbólowe. Ze względu na swoje działania psychodeliczne używana bywa także nielegalnie jako tzw. „używka klubowa”. Efekty działania ketaminy na stan świadomości obejmują uczucie depersonalizacji, odrealnienia, oderwania od ciała, zaburzenia w odczuwaniu upływu czasu, barwne wizje i efekty wizualne przypominające marzenia senne, nasilenie odbioru dźwięków i barw (często nieprzyjemne) w większych dawkach utratę kontaktu ze światem zewnętrznym. – przyp.TacyJakJa.pl

Opublikowane w ostatnich latach doniesienia wskazywały na korzystny wpływ pojedynczych iniekcji z ketaminy u pacjentów z lekooporną depresją. Nie ma jednak badań pozwalających na ustalenie długotrwałego dawkowania leku (np. częstości i przerw między iniekcjami) w terapii podtrzymującej.
W cytowanym artykule opisano przypadek szybkiego działania antydepresyjnego ketaminy u 46 letniej kobiety chorującej na depresję od 15 lat. W tym czasie zastosowano u pacjentki łącznie 24 leki psychotropowe i 273 zabiegi elektrowstrząsowe. Nie udało się jednak uzyskać trwałej remisji depresji. Autorzy cytowanego artykułu przedstawili pacjentce dostępne informacje na temat ostatnich doniesień o korzystnym działaniu przeciwdepresyjnym pojedynczych dawek ketaminy oraz uzyskali jej zgodę na terapię. Omówiono możliwe działania niepożądane, które mogą wystąpić podczas takiej kuracji takie jak wystąpienie objawów psychotycznych podczas leczenia lub po jego zakończeniu, podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych, wystąpienie nadciśnienia tętniczego, plamistych zmian na skórze, a także złośliwej hipertermii.
Pacjentce podawano ketaminę we wstrzyknięciu trwającym około 1 minuty. Iniekcje ketaminy powodowały bardzo wyraźne i szybkie zmniejszenie nasilenia depresji –jednak trwające nie dłużej niż 17 -28 dni. Po trzech cyklach remisja/ nawrót, zanim wystąpił kolejny nawrót, rozpoczęto leczenie podtrzymujące ketaminą, które polegało na podawaniu ketaminy „zapobiegawczo” (zanim nastąpił nawrót) w mniejszej dawce we wlewie trwającym 40 min. Zabiegi takie przeprowadzano w odstępach trzytygodniowych.
Taki schemat leczenia pozwolił na ustąpienie depresji na ponad 15 miesięcy ! Przez cały ten okres nie było potrzeby i nie stosowano żadnego innego leku psychotropowego. Nie obserwowano działań niepożądanych, nie występowały także zaburzenia poznawcze.
Eksperyment ten pokazuje, że leczenie podtrzymujące (w powtarzanych 40 minutowych wlewach) ketaminą okazało się skuteczniejsze, niż wcześniej stosowane serie pojedynczych zastrzyków. Olbrzymie znaczenie ma fakt, że działanie terapii miało szybki początek (większość stosowanych obecnie metod leczenia depresji wymaga kilku tygodni dla uzyskania pełnego efektu).

Ketamina działa poprzez układ glutaminergiczny (neuroprzekaźnik NMDA) wpływający na plastyczność neuronów i elastyczność komórek (zwiększenie rozmiarów komórek i ilości rozgałęzień ich wypustek - dendrytów). Istnieją wiec silne podstawy fizjologiczne i patofizjologiczne do zastosowania tego leku w leczeniu zaburzeń nastroju oraz chorób afektywnych.

Opisany w artykule przypadek z pewnością zapoczątkuje kolejne dalsze badania i w rezultacie zapewne opracowanie odpowiedniego protokołu ambulatoryjnego leczenia ketaminą depresji lekoopornej.

Na podst. Tłumaczenia dr hab. n.med Łukasza Święcickiego : Messer M.M., Haller I.V. Primary Psychiatry 2010. 17. 4. 48-50.