Choroby

Artykuły

Zwiastuny schizofrenii


Zwiastuny schizofrenii

Na schizofrenię można zachorować w każdym wieku – chorują dzieci, młodzież i osoby dorosłe, choć najczęściej choroba ta zaczyna się zaraz po 20 roku życia. Rozpoznanie schizofrenii zwykle postawione bywa po pierwszym epizodzie psychotycznym; jednak kilka miesięcy lub lat wcześniej często pojawiają się wczesne objawy, będące zwiastunami schizofrenii.

Faza ta zwana jest często fazą prodromalną od greckiego słowa prodromom – zwiastun. Według badań około 80-90% chorych na schizofrenię pamięta własną fazę prodromalną, chociaż objawy występujące w tym okresie są dosyć niespecyficzne. Zalicza się do nich : niezwykłe treści w myśleniu, zaburzenia depresyjne i lękowe, apatię, izolowanie się od otoczenia, zaburzenia wypowiedzi, rozwoju ruchowego i koordynacji, deficyty uwagi, zaburzenia zachowania , oraz idące za tym różne problemy dotyczące sfery społecznej. W drugiej kolejności pojawiają się: podejrzliwość , zaburzenia postrzegania, ekspansywność. Objawy te mogą być interpretowane przez otoczenie, jako typowe dla okresu dorastania i są na tyle niecharakterystyczne, że często można je uznać za objawy prodromalne schizofrenii dopiero patrząc wstecz, po rozpoznaniu pierwszego epizodu psychozy.

Naukowcy od lat starają się poszerzyć swoją wiedzę na ten temat, ponieważ lepsze poznanie zwiastunów schizofrenii pozwoliłoby na wcześniejsze wdrożenie właściwego leczenia farmakologicznego i psychoterapii, a tym samym opóźniło i być może zapobiegło rozwojowi pełnej choroby.

Obecnie w wielu ośrodkach w USA i Europie prowadzone są intensywne badania naukowe w tym obszarze. Wyniki pozwoliły zdefiniować kryteria trzech grup objawów prodromalnych.

Stosowane w badaniach skale ( Zaburzenia Postrzegania, Myślenia Magicznego, skala objawów prodromalnych (DOPS), strukturalizowany wywiad dla objawów prodromalnych (SIPS)) służą do wykrywania zespołów prodromalnych oraz oceny nasilenia objawów. Narzędzia te pozwalają na wychwycenie tych pacjentów, u których występuje wysokie ryzyko rozwoju pierwszego epizodu psychicznego, oraz systematyczną ocenę dynamiki objawów psychopatologicznych w miarę upływającego czasu.

Skale te pozwalają bardzo precyzyjnie odróżnić pacjentów z objawami spełniającymi kryteria objawów prodromalnych dla schizofrenii, od pacjentów nie spełniających tych kryteriów. Spełnienie kryteriów nie wyklucza jednak wyniku fałszywie dodatniego ( nie u wszystkich pacjentów z objawami zwiastunowymi rozwinie się przyszłości schizofrenia). Współczynnik prognostyczny wynosi około 34,6% - 50%, zależnie od badania.

Na przykład wykazano, że u dorastających młodych osób mogą występować przemijające objawy podobne do objawów prodromalnych, w tym nawet omamy. Jednak objawy te przemijają, w przeciwieństwie do objawów zwiastunowych, które mają charakter postępujący i prowadzą do psychozy.

Wyniki fałszywie dodatnie związane są także z faktem, że objawy uważane za prodromalne dla schizofrenii mogą występować także jako zwiastuny innych jednostek chorobowych, np. dużej depresji z objawami psychotycznymi, choroby dwubiegunowej, osobowości schizotypowej , osobowości z pogranicza (borderline), zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych i in.

W przypadku potwierdzenia objawów prodromalnych, zalecane jest leczenie lekami antypsychotycznymi. Jednak decyzja taka wiąże się z dylematami etycznymi: z jednej strony istnieje ryzyko niepodjęcia interwencji medycznej u chorych z prawdziwymi objawami prodromalnymi schizofrenii, z drugiej ryzyko niepotrzebnego leczenia osób z rozpoznaniami fałszywie dodatnimi i narażenia ich na skutki uboczne leczenia (przyrost masy ciała, objawy pozapiramidowe).

Jedno jest pewne - nadal będą prowadzone intensywne badania nad tym tajemniczym okresem rozciągającym się od urodzenia do pierwszego epizodu psychotycznego…

Na podst. ”Schizofrenia” Jeffrey A. Liberman 2006 , w tłumaczeniu dr n. med. Łukasza Święcickiego , rozdz.19, s.349-363