Choroby

Artykuły

Zasady fizjoterapii w MIZS


Zasady fizjoterapii  w MIZS

Podstawowym celem rehabilitacji dziecka chorego na MIZS jest uruchomienie chorego stawu i praca mięśni. Ponieważ choroba pojawia się w okresie wzrastania organizmu, może spowodować duże deformacje, jeśli leczenie i rehabilitacja nie są szybko wdrożone. Najczęstszym powikłaniem chorób reumatycznych u dzieci jest przyspieszenie lub opóźnienie wzrastania nóżki czy rączki z chorym stawem (stawami). Na szczęście same zmiany destrukcyjne w obrębie chorych stawów postępują u dzieci wolniej niż u dorosłych - niewątpliwie ogromną rolę odgrywają tutaj duże zdolności regeneracyjne młodego organizmu. Dlatego właściwe leczenie i ćwiczenia mogą wiele zmienić, albowiem zapobieganie deformacjom stawów w początkowym okresie choroby jest dużo łatwiejsze niż ich leczenie w zaawansowanym stadium.

Początek ćwiczeń powinien być zorganizowany w formie zabawy, najlepiej w grupie rówieśniczej. Zwłaszcza w początkowym okresie, szczególnie u dzieci młodszych wskazana jest obecność rodziców. Musimy stworzyć przyjazną atmosferę dla dziecka, powinno się czuć bezpiecznie. Stopniowo po zaakceptowaniu przez dziecko zespołu terapeutycznego można zwiększać czas zajęć rehabilitacyjnych i obciążenia. Aby dziecko nie zniechęciło się do zajęć, konieczne są częste przerwy na zabawę z innymi dziećmi i zabawkami.

Bardzo ważne jest ograniczenie bólu. Dziecko nie może ćwiczyć, jeśli ćwiczenie powoduje ból! Ból - poza oczywistą psychiczną traumą dla dziecka - ogranicza ruch, a także wzmaga napięcie mięśni, zwiększając obciążenie powierzchni stawowych, co z kolei wzmaga ból. Tworzy się samonapędzające zamknięte koło. Ograniczenie bólu osiąga się stosując leki przeciwbólowe, jak również zabiegi fizykoterapeutyczne takie jak diatermia, kąpiele, magnetoterapia, leczenie zimnem lub ciepłem.

U małego dziecka bardzo szybko dochodzi do zmiany tzw. wzoru ruchu w chorym stawie – to znaczy szybko utrwalają się zarówno wprowadzone poprawki, jak i niestety błędy. Dlatego należy stale kontrolować poprawność wykonywanych ćwiczeń – np. przy chorym kolanie ważna jest ciągła kontrola właściwej postawy i chodu. Konieczny jest też stały nadzór nad właściwym używaniem sprzętu pomocniczego- kul, ortez, obuwia ortopedycznego. Rodzice nie mogą ćwiczyć bez wskazówek rehabilitanta – muszą wymagać od zespołu rehabilitacyjnego pełnego instruktażu w tym zakresie.

Rehabilitacja ruchowa przebiega w dwu etapach. Ponieważ po przebytym stanie zapalnym najczęściej dochodzi w szybkim czasie do przykurczu zgięciowego w stawie, w I fazie leczenia fizjoterapeuta odciąża staw ograniczając lub całkowicie eliminując ruch. Oszczędzanie zajętego stawu pomaga zmniejszyć ból i miejscowy stan zapalny. Nie może to jednak trwać zbyt długo – zbytnie przedłużanie unieruchomienia może spowodować ograniczenie zakresu ruchu, utratę siły mięśniowej i zmniejszonei produkcji mazi stawowej. U pacjentów unieruchomionych w łóżku zapobieganie przykurczom polega na utrzymaniu odpowiedniej pozycji stawów.

W II fazie po ustąpieniu wysięku w stawie fizjoterapeuta stopniowo przywraca funkcję ruchu w stawie, początkowo poprzez ćwiczenia w odciążeniu, a dopiero w dalszym etapie stopniowo zwiększając obciążenia. Podstawowym zadaniem jest utrzymanie ruchu w chorym stawie. Ćwiczenia rozciągające (strechingowe) są niezbędne dla zapobiegania przykurczom i utrzymania zakresu ruchu pozwalającego wykonać czynności dnia codziennego. Wszystkie stawy aktualnie niezmienione zapalnie powinny być objęte ćwiczeniami wzmacniającymi- zwiększającymi siłę mięśni. Szczególnie przydatne mogą być ćwiczenia w ciepłej wodzie, które zmniejszają obciążenie stawów, ból i napięcie mięśni.

Rehabilitacja ruchowa musi być prowadzona z dużą starannością, gdyż w przypadku nadmiernej mobilizacji stawów może dojść do rozluźnienia aparatu więzadłowego, a przez to do nadmiernej ruchomości w stawie, czyli niestabilności. Niezbędna jest stała współpraca rodziców z fizjoterapeutą, do którego w naszej rzeczywistości dostęp niestety nie jest łatwy.

Przeczytaj też Rodzaje zabiegów rehabilitacyjnych w MIZS

Opracowanie Dr med. Grażyna Spychałowicz-Broll, Dr med. Zbigniew Żuber