Choroby

Artykuły

Pochopne wyciąganie wniosków a powstawanie urojeń


Pochopne wyciąganie wniosków  a powstawanie urojeń

Zaburzenia wnioskowania wydają się być jednym z czynników sprzyjających powstawania urojeń w schizofrenii paranoidalnej. Osoby doświadczające urojeń mają tendencję do pochopnego przyjmowania za pewnik pojawiających się hipotez , mimo niewystarczających dowodów na ich wiarygodność. Nie korzystają także z dodatkowych informacji nawet, gdy są one łatwo dostępne. Osoby te wykazują także wyższy poziom pewności co do raz podjętej decyzji. Co ciekawe, równie szybko i łatwo odrzucają przyjętą hipotezę, kiedy pojawiają się nowe informacje. Osoby cierpiące na urojenia podczas wyciągania wniosków i formułowania ocen nie korzystają także z dawnych swoich doświadczeń i nabytej wiedzy, za każdym razem koncentrując się tylko na obecnej sytuacji .

Każda – nawet najbardziej absurdalna teza wydaje im się wiarygodna, co sprzyja powstawaniu urojeń.

Pochopne wyciąganie wniosków dotyczy 40-70% osób doświadczających urojeń zarówno w czasie psychozy, jak i –co ciekawe – także w okresie remisji choroby.

Interesujące, że zdrowi krewni osób chorych często wykazują większą niż przeciętna skłonność do przedwczesnego wyciągania wniosków. Wszyscy bowiem - zwłaszcza w sytuacjach emocjonalnych – czasem ulegamy temu zjawisku. „Wiem co teraz powiesz!” – pada często w emocjonalnej rozmowie. Niepewnie czujący się na nowym stanowisku pracownik podejmuje szybką, a nieprzemyślaną decyzję, aby jak najszybciej zakończyć zadanie i wydać się kompetentnym. Jednak w sytuacjach neutralnych emocjonalnie osoby zdrowe są w stanie dostrzec potrzebę większej ilości informacji zanim sformułują swoją ocenę. Posiadają też umiejętność czerpania ze swoich doświadczeń i nabytej raz wiedzy. Natomiast osoby chore pochopnie wyciągają wnioski także w sytuacjach zupełnie neutralnych, i to nie tylko w odniesieniu do treści urojeń, ale także w odniesieniu do informacji nie związanych z urojeniami.

Kiedy chory z pomocą lekarza czy terapeuty zda sobie sprawę z mechanizmu pochopnego formułowania wniosków, umożliwia mu to świadomą współpracę w ramach terapii behawioralno-poznawczej. Proponowane tam wzorce zachowań i reagowania mają na celu naukę poprawnego wnioskowania i tym samym leczenie zaburzeń myślenia.

Na podst.
Rola zjawiska przedwczesnego wnioskowania w powstawaniu urojeń. J. Różycka , K. Prochwicz Psychiatria Polska 2013; 47(6): 1041–1050