Choroby

Artykuły

Chorzy na schizofrenię mylnie odczytują emocje zawarte w wypowiedziach


Chorzy na schizofrenię mylnie odczytują emocje zawarte w wypowiedziach

Osoby chorujące na schizofrenię borykają się z trudnościami w relacjach międzyludzkich. W ostrej fazie choroby są one spowodowane dziwnym dla otoczenia zachowaniem, jakie chory demonstruje w wyniku urojeń i zaburzeń myślenia. Dzięki wprowadzonym w ostatnich latach nowym metodom obrazowania mózgu, wiemy już, że mózgi osób chorych na schizofrenię mylnie interpretują bodźce wzrokowe, słuchowe i inne informacje np. zachowania innych ludzi. Złe rozumienie i mylne odczytanie intencji otoczenia, izoluje chorego i sprzyja wytworzeniu urojeń.

O zaburzeniach we właściwym odczytywaniu wyrazu twarzy przez osoby chore na schizofrenię, pisaliśmy w artykule Dlaczego chorzy na schizofrenię źle rozpoznają emocje związane wyrazem twarzy, a o zaburzeniach w odbiorze dźwięków w Zniekształcenie odbioru dźwięków podobne u palaczy i u chorych na schizofrenię.

Liczne badania potwierdzają także, że chorzy na schizofrenię źle odczytują sygnały płynące z takich elementów mowy jak siła i barwa głosu, intonacja, akcent, rytm, tempo. Mają oni kłopoty (w porównaniu do grupy kontrolnej zdrowych) z wyłapaniem ironii czy sarkazmu w wypowiedzi – odczytując je częściej jako szczere. Trudno im również wyczuć emocje zawarte w tonie i sposobie wypowiedzi, zwłaszcza te negatywne, takie jak lęk czy strach. Paradoksalnie za to, precyzyjniej od osób zdrowych wychwytują emocje zawarte w intonacji głosu w sytuacji, gdy są one niezgodne z treścią wypowiedzi (np. „bardzo się cieszę” wypowiedziane ze smutkiem było odbierane jako wyraz smutku). Gorzej natomiast od osób zdrowych, chorzy na schizofrenię rozpoznawali emocje zawarte w treści neutralnej. Kłopoty we właściwym odczytaniu tych sygnałów mają – podobnie jak w grupie kontrolnej osób zdrowych - zwłaszcza mężczyźni.

Nie tylko odbiór tych elementów mowy jest zaburzony u chorych; także ich własna mowa jest często mało płynna, słabiej intonowana, bez zabarwienia emocjonalnego, bądź z nieadekwatnym zabarwieniem – w porównaniu do osób zdrowych, nawet jeśli zasób słów opisujących uczucia przyjemności i dyskomfortu był porównywalny.

Choć zaburzenia odczytywania emocji w wypowiedziach nie są najbardziej dramatycznym objawem schizofrenii, przyczyniają się jednak silnie do alienacji chorych („niezrozumienia innych” i „bycia niezrozumianym”). Warto, aby otoczenie chorego zdawało sobie sprawę, iż nieadekwatne odczytywanie emocji z wyrazu twarzy i głosu innych jest wynikiem choroby i zmian funkcjonowania mózgu chorego („awaria przetwornika”), a nie wynikiem działaniem leków czy skutkiem „otępienia”.

Na podst.
Zaburzenia prozodii emocjonalnej w przebiegu schizofrenii. J.Gurańska, K. Gurański. Psychiatria Polska.2013, tom XLVII, numer 4,strony 579–586