Choroby

Artykuły

Ciąża a Stwardnienie Rozsiane


Ciąża a Stwardnienie Rozsiane

Stwardnienie rozsiane jest chorobą, która najczęściej dotyka ludzi młodych pomiędzy 20tym a 40tym rokiem życia. Jest to okres, w którym młode kobiety z tym rozpoznaniem stają przed decyzją o posiadaniu potomstwa. Nurtuje je wiele pytań: czy ciąża pogorszy przebieg SM? Czy choroba nie zagraża dziecku i nie spowoduje komplikacji przy porodzie? Postaramy się krótko odpowiedzieć na te pytania, choć zawsze zachęcamy do indywidualnej rozmowy ze swoim lekarzem neurologiem i ginekologiem.

Wpływ ciąży i porodu na przebieg stwardnienia rozsianego.

Wpływ ciąży na przebieg stwardnienia rozsianego był od lat przedmiotem wielu kontrowersji wśród lekarzy, jednak dopiero w 2004 roku opublikowano wyniki pierwszego, dużego, prospektywnego badania zorganizowanego według obowiązujących reguł. Mowa o badaniu PRIMS (Pregnancy in Multiple Sclerosis), w którym poddano kilkuletniej obserwacji 227 kobiet chorych na stwardnienie rozsiane, które w trakcie choroby zaszły w ciążę i urodziły dzieci. Obserwowano nasilenie objawów SM zarówno w ciągu 9 miesięcy ciąży, jak i przez 2 lata po urodzeniu dziecka.

Okazało się, że w okresie ciąży - w porównaniu z rokiem wcześniejszym - ryzyko rzutu SM było mniejsze, zwłaszcza w ostatnich 3 miesiącach ciąży.

Ma to prawdopodobnie związek z przeprogramowaniem całego układu immunologicznego, dla którego płód i łożysko są częściowo "obcą" tkanką i – aby ciąża została utrzymana – układ immunologiczny musi ją „zaakceptować”. Istnieje szereg prac wskazujących na remisję innych chorób autoimmunologicznych w okresie 9 miesięcy ciąży (np. reumatoidalnego zapalenia stawów).

Jednocześnie wykazano, że w ciągu 6 miesięcy po urodzeniu dziecka - a zwłaszcza w ciągu pierwszych trzech miesięcy po porodzie, ryzyko rzutu SM jest wyższe w porównaniu do roku sprzed ciąży. Wyższe ryzyko dotyczy zwłaszcza kobiet, które przed zajściem w ciążę przeszły ciężki rzut choroby. Mimo to, aż 72% kobiet nie doświadczyło nawrotu choroby w ciągu 6 miesięcy po urodzeniu dziecka. Znieczulenie zewnątrzoponowe porodu ani rodzaj znieczulenia do cięcia cesarskiego ( ogólne lub podpajęczynówkowe) nie ma wpływu na ryzyko rzutu w okresie po urodzeniu dziecka. Również karmienie piersią nie ma ani wpływu ochronnego, ani promującego dla wystąpienia rzutu choroby.

Wpływ stwardnienia rozsianego na przebieg ciąży i zdrowie dziecka

Ciąża i porody chorych na stwardnienie rozsiane kobiet są obarczone takim samym ryzykiem powikłań (nadciśnienie ciężarnych, odklejenie łożyska i in.), jak u kobiet zdrowych. Nie stwierdza się wpływu stwardnienia rozsianego na przebieg ciąży. Badanie opublikowane w 2009 roku analizujące informacje o ponad 10 tys. urodzeń przez kobiety chore na SM, mówi jedynie o nieznacznie większym odsetku dzieci z niską masą urodzeniową (3% w grupie matek z SM w porównaniu do 2% ogółu noworodków). Stwardnienie rozsiane nie jest chorobą dziedziczną, choć wiadomo o genetycznych predyspozycjach, jakie można przekazać potomstwu.

Wybór drogi porodu i znieczulenia

Kobiety ciężarne z SM mogą korzystać ze znieczulenia zewnątrzoponowego porodu bez przeszkód, jednak ze względu na występującą u nich męczliwość – poród naturalny jest często wspomagany vacum. Prawidłowo założone i wykonane vacum niesie mniejsze ryzyko dla dziecka niż cięcie cesarskie.
W sytuacjach, kiedy matka nie ma siły efektywnie przeć w czasie porodu lub istnieje ryzyko pogorszenia jej stanu po dużym wysiłku – wskazane jest cięcie cesarskie. W analizie 10 tysięcy porodów ciężarnych z SM, cięcie cesarskie wykonane było u 42% w porównaniu z 33% w grupie ogólnej. Cięcie cesarskie może być wykonane w znieczuleniu podpajęczynówkowym z zastosowaniem opioidów dodanych do środka miejscowo-znieczulającego. Takie znieczulenie do cięcia cesarskiego jest o wiele bezpieczniejsze dla matki i dziecka, niż znieczulenie ogólne i - nawet biorąc pod uwagę rozbieżności poglądów na temat blokad centralnych w SM - w tym przypadku jest to preferowany i zalecany sposób znieczulenia.

Czytaj też: Znieczulenie do operacji – punkt widzenia pacjenta z SM

Ciąża u kobiety z rozpoznaniem stwardnienia rozsianego powinna być zaplanowana na okres remisji choroby, kiedy nie są stosowane leki immunomodulujące.
Na podst.
• Multiple sclerosis and pregnancy A.R. Lorenzi, H. L. Ford , Postgrad Med J 2002;78:460–464
• Pregnancy and multiple sclerosis (the PRIMS study): clinical predictors of post---partum relapse.Vukusic S. et al. Brain. 2004 Aug;127(Pt 8):1912.
• Obstetric outcomes in women with multiple sclerosis and epilepsy. Kelly VM, Nelson LM, Chakravarty EF. Neurology 2009, Dec 1;73(22):1831-6

Zapraszamy do zakupu poradnika "Kobieta i SM" w naszej księgarni napisanego przez trzy lekarki: neurologa, ginekologa i anestezjologa.