Choroby

Artykuły

Osoby leczące się na RZS muszą planować poczęcie dziecka


Osoby leczące się na RZS muszą planować poczęcie dziecka

TacyJakJa.pl (TJJ): Pani Doktor, Reumatoidalne Zapalenie Stawów jest chorobą młodych ludzi, którzy nie raz dopiero planują swoje życie rodzinne. Właściwe leczenie RZS wymaga stosowania leków z grupy modyfikujących odpowiedź organizmu, a leki te mają podobno wpływ na materiał genetyczny zarówno kobiety, jak i mężczyzny…

Dr n. med. Agata Bednarek z Kliniki Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, konsultant Forum TacyJakJa.pl/RZ S:

- To prawda, choć wyniki badań na temat wpływu leków stosowanych w przebiegu RZS i ich wpływu na ciąże są nieraz sprzeczne. Dlatego też pacjenci spotykają się z różnymi opiniami medycznymi na ten temat . Najwięcej jest danych dotyczących stosowania ich przez kobiety, u mężczyzn to zagadnienie jeszcze bardziej niejasne i niepewne. Wiedza o wpływie leku na płód i przebieg ciąży opiera się w zasadzie na badaniach na zwierzętach (jednak są to znowu badania tylko orientacyjne, bo organizm człowieka może na daną substancję zareagować zupełnie inaczej) i na analizie przebiegu ciąż, w które kobiety zaszły w trakcie leczenia. Oczywiście, w tym ostatnim przypadku leki są jak najszybciej odstawiane, więc wyniki są tylko orientacyjne. Na szczęście, u ok. 70% kobiet chorujących na RZS, w okresie ciąży aktywność choroby znacznie się zmniejsza i często nie wymaga stosowania żadnych leków.

TJJ: Czy są leki mniej i bardziej bezpieczne?

Dr n. med. Agata Bednarek Na podstawie dostępnych opracowań nie można stwierdzić, że któryś z leków LMPCh jest bezpieczny i na pewno nie dojdzie do żadnych komplikacji. W przypadku kobiet najczęściej zaleca się odstawienie metotreksatu sześć miesięcy przed planowaną ciążą, chociaż w ostatnim roku ten okres skrócono do trzech miesięcy dla obu płci. Stosowanie leflunomidu wymaga aż dwuletniej przerwy. Bezwzględnie należy również unikać leczenia cyklofosfamidem. Warto przestrzegać tych zaleceń, gdyż konsekwencje mogą być poważne, m.in. w postaci wad ośrodkowego układu nerwowego, czyli mózgu albo powstania deformacji kończyn.

TJJ: Czyli nieplanowa ciąża, gdzie do zapłodnienia doszło w czasie przyjmowania leków modyfikujących jest obarczona większym ryzykiem poronienia lub wady płodu ?

Dr n. med. Agata Bednarek Zaplanowanie ciąży to rozsądne postępowanie. Najlepiej wybrać okres remisji lub małej aktywności, kiedy można odstawić leki lub zamienić je na inne oraz odczekać wymagany okres „wypłukiwania” tych niebezpiecznych z organizmu. Cyklosporyna może powodować przedwczesne porody. Są leki, które mogą być stosowane także w ciąży i okresie laktacji, można wtedy rozważyć rozważyć terapię sulfasalazyną lub hydroksycholorochiną, a także azatiopryną. Jednakże cały czas trzeba pamiętać, że są to leki należące do kategorii C, co oznacza, że w ciąży lek może być stosowany tylko w razie kiedy spodziewana korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu. Azatiopryna z kolei należy do kategorii D, co oznacza, że w ciąży może być stosowana wyłącznie gdy jest to bezwzględnie konieczne. Za bezpieczne dla płodu i nie budzące kontrowersji uważa się jedynie najczęściej wykorzystywane w tym okresie glikokortykosterydy.

Wracając do „wypłukiwania” leku, w przypadku leczenia leflunomidem i zajścia w ciążę lub ciąży planowanej, można zastosować procedurę eliminacji tego leku z organizmu. Trwa 11 dni, w trakcie których pacjent przyjmuje doustnie związek usuwający leflunomid. Wykonuje się dwa oznaczenia poziomu leku, żeby potwierdzić czy postępowanie było skuteczne. W każdym województwie znajduje się jeden ośrodek przygotowany do przeprowadzenia tej procedury*.

Chciałabym wspomnieć jeszcze o jednej grupie leków, która może mieć zły wpływ na przebieg ciąży (powodując poronienia lub przedwczesny poród), są to niesteroidowe leki przeciwzapalne. Nie powinno się ich stosować w I i III trymestrze ciąży.

TJJ: A jak sprawa ma się z mężczyznami ?

Dr n. med. Agata Bednarek Podobnie - modyfikacji może wymagać również leczenie RZS u mężczyzn planujących ojcostwo. Metotreksat zaleca się odstawić trzy do sześciu miesięcy przed zapłodnieniem, leflunomid – podobnie jak u kobiet – dwa lata wcześniej. Sulfasalazyna, dopuszczalna u kobiet, u mężczyzn powinna być odstawiona trzy miesiące przed zapłodnieniem, ponieważ może powodować uszkodzenie plemników i przejściową niepłodność. W wyjątkowych przypadkach, gdy RZS ma agresywny przebieg i wymaga intensywnego leczenia, a pojawiają się trudności w zapłodnieniu, do rozważenia jest zdeponowanie nasienia (kriokonserwacja) w banku spermy i wykorzystanie go w stosownym czasie. Robią tak mężczyźni przed leczeniem nowotworów, czy przed niektórymi zabiegami urologicznymi.

TJJ: Czy najnowsza grupa leków - leki biologiczne są zbadane pod kątem wpływu na płód ?

Dr n. med. Agata Bednarek Bezpieczeństwo stosowania leków biologicznych nie zostało jednoznacznie zbadane, wydaje się obecnie, że nie mają działania teratogennego ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży. Ale na razie za mało jest danych, żeby jednoznacznie potwierdzić ich bezpieczeństwo. Istnieje też ograniczenie formalne - kwalifikując się do Programu Terapeutycznego NFZ podpisuje się oświadczenie o stosowaniu skutecznych metod antykoncepcji.

* w województwie wielkopolskim wyznaczonym ośrodkiem jest Klinika Reumatologii i Rehabilitacji UM w Poznaniu, ul. 28 Czerwca 1956 r. 135/147.