Choroby

Artykuły

Pierwsze rosną nam nogi, a ostatnia głowa


Pierwsze rosną nam nogi, a ostatnia głowa

Przyrost wysokości ciała dojrzewających dzieci odbywa się według pewnych stałych schematów charakterystycznych dla procesu zdrowego wzrastania. Zmiany w budowie i proporcjach ciała młodego człowieka zachodzą w pewnej określonej kolejności.

Najpierw rosną kończyny dolne, przy czym wzrost zaczyna się najpierw od wydłużania stopy, a dopiero potem dołącza wydłużanie kości podudzia i uda. W drugiej kolejności proces wzrastania obejmuje poszerzanie się bioder i miednicy. Wreszcie zaczyna rozrastać się klatka piersiowa, a u chłopców także nabierają szerokości barki. W rok po szczycie wzrastania kończyn dolnych następuje wzrastanie długości kręgosłupa, a więc tułowia. Na tym etapie nasze dzieci wyglądają jak długonogie łosie ze słabo skoordynowanymi ruchami i plączącymi się kończynami. Przeciętny przyrost wysokości ciała w okresie skoku pokwitaniowego wynosi około 10 cm na rok.

Dopiero około pół roku po skoku wzrostowym następuje szczyt przyrostu masy ciała, z tym, że tkanka tłuszczowa odkłada się odmiennie u dziewcząt i u chłopców. W tym czasie wzrasta także obwód głowy, rośnie żuchwa, szczeka, nos, rozrastają się tkanki miękkie twarzy, co powoduje zmianę mimiki i wyglądu młodego człowieka.

Wzrastanie u dziewcząt rozpoczyna się później niż u chłopców, trwa krócej i przebiega mniej gwałtownie. Największe różnice we wzroście u dziewczynek obserwowane są w wieku 12-13 lat, gdy dziewczęta wcześnie dojrzewające przebyły już skok pokwitaniowy wysokości ciała, a późno dojrzewające są jeszcze w fazie przedpokwitaniowej.

Chłopcy zaczynają skok wzrostowy wcześnie, jest on gwałtowniejszy niż u dziewcząt i trwa znacznie dłużej, w związku z tym różnice w wyglądzie chłopców o tym samym wieku kalendarzowym mogą być bardzo duże. Uważa się, że jako pierwsze przestają rosnąć u chłopców stopy i kości długie kończyn dolnych w wieku około 18 lat, jednak samo wzrastanie wysokości ciała może trwać u chłopców do 20 roku życia, przynosząc dodatkowe 2 centymetry wzrostu. W tym okresie przyrasta jednak głownie masa mięśniowa, co przyczynia się do rozwoju sprawności i siły fizycznej.

W różnych schorzeniach związanych z zaburzeniami wzrastania, opisana powyżej stała fizjologiczna kolejność wzrastania poszczególnych części ciała ulega zakłóceniu, czego wynikiem są odmienne proporcje dziecka.

Na podst.
Charakterystyka rozwoju somatycznego w okresie dojrzewania. Ilona Szilágyi-Pągowska. Postępy Nauk Medycznych 6/2006, s. 316-320