Choroby

Artykuły

Różnice w przebiegu astmy u kobiet i mężczyzn


Różnice w  przebiegu astmy u kobiet i mężczyzn

Badania ostatnich lat wskazują na uderzające różnice w przebiegu astmy u kobiet i mężczyzn. Astma nie tylko częściej rozpoznawana jest u kobiet, ale także ma cięższy przebieg, obniżając jakość życia w stopniu większym niż u mężczyzn. Nie są do końca poznane patofizjologiczne czynniki mające na to zróżnicowanie wpływ. Różnice w zapadalności na astmę są jednak ściśle powiązane z hormonalnymi fazami w życiu kobiety.

Prawdopodobieństwo zdiagnozowania astmy podczas całego życia kobiety jest 10,5% razy większe niż u mężczyzny. Jednakże w wieku dziecięcym i młodzieńczym to więcej chłopców niż dziewczynek zapada na astmę. Wzrost zachorowalności na astmę wśród kobiet pojawia się wraz z dojrzewaniem płciowym. U młodych w wieku 15-34 lata ryzyko wystąpienia astmy u kobiet wynosi już 9,6% ( podczas gdy u mężczyzn 6,3%) i różnica ta pogłębia się aż do czasu menopauzy u pań. Po okresie przekwitania różnice znacznie maleją, choć nie znikają całkowicie. W pewnym sensie zatem różnice w występowaniu astmy zależne są nie tylko od płci, ale i od wieku.
Kobiety częściej wymagają także przyjęcia na oddział szpitalny. W grupie powyżej 15 roku życia, dwa razy więcej kobiet niż mężczyzn wymaga przyjęcia do szpitala z Izby Przyjęć w związku z astmą.
Kobiety inaczej opisują objawy astmy niż mężczyźni. Wyniki badań, gdzie zastosowano wystandaryzowane kwestionariusze, wykazały, że kobiety opisują więcej objawów astmy, cięższe ich nasilenie i oceniają jakość swojego życia gorzej niż mężczyźni. Donoszą także o potrzebie częstszego stosowania doraźnego leków wziewnych. Istnieje hipoteza – na razie nie potwierdzona jednoznacznie – że oskrzela kobiet cechuje większa nadwrażliwość niż drogi oddechowe mężczyzn.

Czy mają na to wpływ żeńskie hormony płciowe – estrogeny i progesteron? Nie zostało to jednoznacznie udowodnione – tylko u niektórych kobiet zaostrzenia astmy występują częściej w okresie przedmiesiączkowym i podczas miesiączki kiedy poziom estrogenów jest relatywnie niski. U innych pacjentek nie zaobserwowano takiego związku. Doustne środki antykoncepcyjne ( w których skład wchodzą sztuczne estrogeny) oraz Hormonalna Terapia Zastępcza w okresie klimakterium ( w której skład wchodzą w Europie naturalne estrogeny, z wyjątkiem stosowanych w USA koniugowanych estrogenów końskich) nie wykazuje jednoznacznego wpływu na przebieg astmy.
Nie można też przewidzieć jaki wpływ będzie miała ciąża na przebieg astmy - obowiązuje tzw. reguła trzech - w 1/3 części przypadków występuje pogorszenie, w 1/3 - polepszenie, w 1/3 - przebieg astmy pozostaje bez zmian. W kolejnych ciążach przebieg kliniczny astmy u poszczególnych pacjentek jest zwykle jednakowy.
A zatem być może nagłe wahania (wzrost lub spadek) w poziomie hormonów mają większy wpływ na nadmierną aktywację czynników zapalnych i pogorszenie przebiegu astmy.

Wykazano także, ze kobiety są bardziej współpracującymi z lekarzem pacjentami niż mężczyźni – częściej używają pikflometrów, solidniej trzymają się uzgodnionego z lekarzem planu działania w sytuacji zaostrzenia astmy, regularniej stawiają się na wyznaczone wizyty kontrolne. Choć mechanizmy będące przyczyną różnic w przebiegu astmy u kobiet i mężczyzn nie są jeszcze poznane, różnice te są faktem. Nie mają one wpływu na wybór leczenia – zasady leczenia astmy u mężczyzn i kobiet są takie same – jednak być może należy opracować inny system edukacyjny na temat astmy dla kobiet i dla mężczyzn, uwzględniający właśnie hormonalne okresy zwiększonego ryzyka, specyficzne obowiązki domowe mogące zaostrzać astmę (odkurzanie, środki chemiczne), czynniki związane ze stresem opieki nad dziećmi. Jedno z badań opublikowanych w USA wykazało, że system edukacyjno-doradczy opracowany specyficznie dla kobiet był skuteczny i pozwolił w grupie 808 obserwowanych kobiet obniżyć częstość doraźnego stosowania leków szybko rozszerzających oskrzela i poprawić wyniki PEF.

Na podst.
Asthma, the Sex Difference - Jessica A. Kynyk; John G. Mastronarde; Jennifer W. McCallister Curr Opin Pulm Med. 2011;17(1):6-11. © 2011